Werkwijze

STT maakt lange termijn toekomstverkenningen waarin wordt onderzocht hoe technologische ontwikkelingen en maatschappelijke behoeften interacteren. STT doet geen voorspellingen maar beschrijft alternatieve toekomstbeelden. De eindresultaten van de verkenningen zijn zeer divers: rapporten, artikelen, films, games en concepten.

Onze verkenningen zijn altijd interdisciplinair. Zo dragen we bij aan het ontwikkelen van oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. Tot onze primaire doelgroep rekenen wij onze deelnemers: de leden van het Algemeen Bestuur van STT. Maar ook voor andere maatschappelijke organisaties, bedrijven, kennisinstellingen en iedereen met een gezonde interesse in de toekomst zijn onze toekomstverkenningen relevant.

Wij informeren, inspireren en adviseren. We agenderen welke onderwerpen er in de toekomst belangrijk worden. Welke toekomstverkenningen voeren wij uit en waarom? Wat kunnen we daarvan leren? Wat moeten we doen om voorbereid te zijn voor de toekomst?

Informeren, Inspireren, Agenderen , Adviseren — STT toekomstverkenningen hebben vier doelen voor ogen

Toegespitst advies

Informatie, inspiratie en een toekomstgerichte agenda is voor al onze doelgroepen van toepassing. Adviezen kunnen voor iedere organisatie meer of minder verschillend zijn. Het vraagt een toegespitst proces om een toekomstverkenning van STT te vertalen naar een organisatie specifiek proces.

Weten wat STT voor uw organisatie kan betekenen? Neem contact op met STT directeur Patrick van der Duin

De fasen in onze werkwijze

De toekomstverkenningen van STT doorlopen eerst een analytische fase, vervolgens een creatieve en, last but not least, een impact-fase.

    Stappen in de analytische fase

    • Deskresearch
      Het is belangrijk om te weten welke toekomstverkenningen er al gedaan zijn over het onderwerp. De uitkomsten van andere toekomstverkenningen worden daarom meegenomen als input voor de verkenning. Het gaat hierbij om zowel wetenschappelijke als meer populaire publicaties. Ook eerdere publicaties van STT en van haar leden kunnen interessant en relevant zijn.
    • Interviews
      Gesprekken met deskundigen zijn een andere manier om informatie en kennis over de toekomst te verzamelen. Voor het opstellen van alternatieve toekomstbeelden is het belangrijk om niet alleen de ‘usual suspects’ te bevragen maar ook experts met een ‘exotische’ opvatting.
    • Delphi-survey
      Dit is een minder ‘open’ maar wel efficiënte manier om experts te raadplegen. Deze tool kan in het project worden ingezet zodra de meest belangrijke aspecten van de verkenning benoemd zijn. In de Delphi kan vervolgens de mening daarover van experts gepeild worden. Door de Delphi in te zetten om de opinies van de AB-leden van STT in kaart te brengen, worden de AB-leden bij de verkenningen van STT betrokken.

    Stappen in de creatieve fase

    • Workshops
      Door mensen met verschillende expertises en achtergronden (zoals YoungSTT leden) bij elkaar te brengen en samen te laten praten en nadenken ontstaan nieuwe inzichten over hoe de toekomst zich zou kunnen ontvouwen. In de workshops kunnen verschillende werkvormen worden toegepast.
    • Verbeelding
      Het verbeelden van de toekomst is zowel een bron van creativiteit als ook een manier om de creativiteit en de verscheidenheid aan toekomstbeelden te laten zien. Vormen van verbeelding zijn: korte animaties, film(documentaire), games, mock up’s en concepten, kunstwerken.

    Stappen in de impact fase

    In de laatste fase van het proces wordt benoemd hoe en in welke mate de toekomstbeelden bijdragen aan het informeren, inspireren, agenderen en adviseren. Toekomstverkenningen zijn geen doel op zich maar een middel om tot innovatie of nieuw strategisch beleid te komen. Voor het creëren van impact is het noodzakelijk dat de toekomstbeelden zo concreet mogelijk worden beschreven. Om een organisatie goed te kunnen adviseren zijn extra gesprekken nodig:

    • Rondetafelgesprekken
      Een soort expert-bijeenkomsten waarin de toekomstbeelden bediscussieerd worden. Bij voorkeur met meerdere deelnemers van STT zodat ze elkaar kunnen inspireren bij het vertalen van de toekomstverkenningen naar de eigen situatie.
    • Workshops, symposia, etc.

    Adviescommissie

    Toekomstverkenningen door STT vinden plaats op projectbasis. De hoofdverantwoordelijke is een toekomstverkenner van STT. De toekomstverkenner wordt bijgestaan door een adviescommissie die als taak heeft om de toekomstverkenner te coachen, relevante informatie te geven en kritisch mee te denken met (voorlopige) tussen- en eindresultaten. 

    Een adviescommissie bestaat gemiddeld uit 12 personen waarvan ongeveer 40%  van de leden afkomstig is uit het Algemeen Bestuur van STT. De overige deelnemers zijn externe deskundigen. De voorzitter van de adviescommissie is doorgaans een lid van het Algemeen bestuur van STT.

    Typeringen van STT-toekomstverkenningen

    STT heeft de afgelopen 50 jaar veel verschillende toekomstverkenningen gemaakt. Onderwerpen variëren van energie, ICT, kennissystemen en gezondheidszorg, tot ‘big data’, onderwijs, kunstmatige intelligentie en nog veel meer. De dominante benadering van de toekomst is om tot meerdere toekomstbeelden (scenario’s) te komen.

    Grofweg onderscheiden we vier verschillende typen toekomstverkenningen:

    1. ‘Klassieke’ scenario’s waarbij op basis van een trendanalyse de onzekere en belangrijke trends worden uitgewerkt tot (vier) scenario’s.
      Voorbeeld: STT90 - De toekomst van economie
    2. De horizonscan-benadering waarbij naar de verre toekomst van vele domeinen wordt gekeken op zoek naar mogelijke ‘signals for change’ die onze toekomst drastisch kunnen beïnvloeden.
      Voorbeeld: STT80 - Horizonscan 2050
    3. De expert-benadering waarbij aan experts wordt gevraagd hun licht te laten schijnen over de toekomst van een onderwerp en waaruit verschillende toekomstvisies naar voren komen.
      Voorbeeld: STT86 - Data is macht 
    4. Een combinatie van backcasting en scenario’s waarbij van een vast punt in de toekomst wordt teruggekeken naar de manier waarop dat is bereikt via verschillende scenario’s en transitiepaden. Voorbeeld: STT87 - En toen ging het licht aan

    Handboek voor toekomstonderzoek

    STT directeur Patrick van der Duin stelde het handboek 'Toekomstonderzoek voor organisaties' samen. Het handboek helpt organisaties toekomstonderzoek te doen en toe te passen in een besluitvormingsproces. 

    Enkele hiervoor beschreven werkwijzen worden in het handboek uitgediept. Deze praktische handreikingen worden daarom voor bezoekers van onze website ter beschikking gesteld.

    Bekijk de praktische handreikingen