Van technologie naar transitie: Carlijn Naber over het STT Futures Framework

Het STT Futures Framework is een visueel hulpmiddel om over de toekomst na te denken. Het laat zien hoe technologie, beleid, mens en domein met elkaar samenhangen en helpt om gesprekken te voeren over vragen als: wat betekent een nieuwe technologie in de praktijk? Voor wie heeft dit impact? En welke keuzes moeten we maken?

Het raamwerk bestaat uit vier lagen die je in samenhang bekijkt. 

• Technologie is het startpunt.We kijken naar nieuwe en opkomende technologieën. We onderzoeken wat die mogelijk maken en welke directe en indirecte gevolgen ze kunnen hebben. Deze laag helpt om scherp te krijgen: wat komt eraan en wat kan dat betekenen?
• Beleid De inzet van technologie is niet neutraal. Overheden stellen regels, maken keuzes en wegen belangen af op nationaal en Europees niveau. Deze laag helpt om te begrijpen: in welke spelregels en krachtenvelden wordt technologie gevormd?
• Mens Technologie werkt niet voor iedereen hetzelfde. Hoe mensen leven, wat ze belangrijk vinden en hoe de samenleving is ingericht, bepaalt hoe technologie wordt gebruikt en ervaren. Deze laag brengt kennis uit de sociale en geesteswetenschappen in en helpt om te zien: wat betekent technologie voor mensen in de praktijk?
• Domein De impact van technologie verschilt per domein, zoals zorg, onderwijs of energie. Dezelfde technologie kan in elk domein iets anders betekenen. Deze laag helpt om concreet te maken: hoe pakt technologie uit in een specifieke context?
  

Het Futures Framework is een visueel hulpmiddel waarmee STT toekomstige ontwikkelingen in samenhang verkent. Het raamwerk bestaat uit vier lagen – technologie, beleid, mens en domein – die samen laten zien hoe technologische mogelijkheden doorwerken in de praktijk. Door te kiezen voor een specifiek domein, zoals gezondheidszorg of mobiliteit, brengen we de relevante maatschappelijke dynamiek in beeld en maken we culturele, sociale en ethische implicaties zichtbaar. Het raamwerk helpt de juiste vragen te stellen: Wat betekent een nieuwe technologie in de praktijk? Voor wie heeft dit impact? Welke keuzes moeten we maken?

Onze verkenningen laten al langer zien hoe technologie, beleid, mens en domein met elkaar samenhangen. De vraag was: hoe maak je dat visueel toegankelijk, zodat mensen gemakkelijk de verschillende lagen kunnen verkennen zonder het overzicht kwijt te raken? In samenwerking met ontwerper Dirma Janse hebben we hiernaar gekeken. Het begint met inhoudelijke gesprekken en een brede zoektocht naar visuele inspiratie. 

Al snel werd duidelijk dat we een gelaagde structuur moesten hebben. De puzzel is dan altijd de juiste balans vinden. Hoeveel laat je zien? Te abstract en de boodschap gaat verloren. Te gedetailleerd en het wordt onoverzichtelijk. Uiteindelijk kozen we voor een combinatie van illustratie- en interactielagen.

Dit raamwerk helpt om beter te begrijpen hoe technologie zich in de context ontwikkelt en wat dit met onze samenleving doet. Het is bedoeld om samen te gebruiken: voor overheidsorganisaties, marktpartijen, kennisinstituten en het maatschappelijk middenveld. Geen eindpunt, maar een vertrekpunt. Een hulpmiddel om vragen te stellen, verbanden te zien en samen vooruit te kijken.

De eerste invulling van het Futures Framework is zichtbaar in de Horizonscan 2055. Juist omdat de horizonscan verschillende transities benadert, is het waardevol om dit in een raamwerk te presenteren. Zo zie je vanzelf verbanden en ook de verschillen duidelijk naar voren komen.  

Het raamwerk wordt daarnaast toegepast in de verkenning voor de NWA-route regeneratieve geneeskunde. Daarmee laten we zien dat het framework breed inzetbaar is en dat dit raamwerk ons helpt om beter te begrijpen hoe technologie zich in de context ontwikkelt en wat dit met onze samenleving doet.