UPDATE - Toekomst van preventieve gezondheidszorg

De STT-lens geeft het onderzoek meteen richting, het voelt meer als een gekaderde opdracht dan als een open zoektocht. Dat geeft me ook een actievere mindset. Ik zie de onderdelen als bouwstenen en ga er ook zo mee aan de slag. In eerste instantie dacht ik dat het best wel ingekaderd was, maar zodra je erin duikt zie je dat daarbinnen ook weer allerlei keuzes te maken zijn. Een sleuteltechnologie als biomoleculaire- en celtechnologie blijkt een enorme groep technologieën, waar weer allerlei andere technologieën aan gekoppeld kunnen worden die op hun beurt een scala aan verschillende impact opleveren. 

Hetzelfde geldt voor het domein en de maatschappelijke context. Door mensen en experts uit ons netwerk te bevragen, merkte ik al snel hoeveel verschillende belangen en perspectieven daar spelen. Het is zaak om keuzes te maken en dingen aan elkaar te koppelen. Dat is een interessante puzzel, en dat maakt het onderzoek doen ook leuk. Door die STT-lens heen stippel ik nu een route uit.

Ik wilde voorbij de denkpatronen komen die je tegenkomt wanneer je vanuit het nu begint na te denken over gezondheid en preventie. Daarom draaide ik het om. Als vertrekpunt nam ik de speculatieve installatie Ambient Care, die ik als onderdeel van PLECTRUM maakte voor de Dutch Design Week 2025. In plaats van de huidige situatie te ontleden, pasten we de Causal Layered Analysis (CLA) toe op dit toekomstscenario en begonnen we bij het onderste niveau. De CLA is een onderzoekstool van Sohail Inayatullah die verschijnselen op vier niveaus analyseert, van het oppervlak naar het diepe. 

Normaal zet je die in om de werkelijkheid van vandaag te deconstrueren en de drijvende krachten eronder blootleggen. Wij keerden dat om door het speculatieve scenario Ambient Care omgekeerd te ontleden. We begonnen bij de diepste laag en werkten het scenario uit richting de oppervlakte. Zo bouwden we als het ware een alternatieve wereld op vanuit een speculatie. Dat rekt de verbeeldingskracht op: we krijgen grip op aannames, waarden en dieperliggende verhalen die dit scenario raken. Deze analyse lijkt ook op de manier waarop ontwerpers een ontwerpproces aangaan. Aan het begin wordt vaak een deconstructie gemaakt om het vervolgens op een andere, nieuwe manier weer op te bouwen.

Uit de eerste sessie kwam een helder kompas. Naast een kennismaking stonden de doelen en ambities centraal: waar en bij wie moeten de resultaten belanden, en welke vorm past daarbij? De conclusie was snel duidelijk. De toekomstverkenning moet alternatieve toekomsten verkennen op systeemniveau. Het moet mensen uit bestaande denkkaders halen en het denken oprekken. Activerend, confronterend en visueel. Niet nog een rapport, maar iets dat tot de verbeelding spreekt. In de tweede sessie gingen we samen aan de slag en ontleedden we met de CLA-methode het scenario Ambient Care.

Je gaat ook een tussenproduct lanceren. Wat heb je daarvoor voor ogen en hoe draagt dat bij aan de verkenning?

Er komt iets aan, maar de vorm houd ik nog even voor me. Uit de CLA-methode en een aansluitende vragenlijst ga ik de vanzelfsprekendheden en aannames ontrafelen die heersen binnen onze ideeën over gezondheid en welzijn. Hoe we daarover nadenken heeft namelijk veel invloed op hoe we preventie vormgeven, en daarmee ook op de rol van technologie daarin. 

Het tussenproduct laat een reframe zien van de STT-lens: de route die ik heb uitgestippeld door dieper in te gaan op het domein en de maatschappelijke context. Kunnen we onszelf buiten het huidige beeld van de mens en gezondheid plaatsen? Wat levert dat op in hoe we naar preventie kijken? En hoe kan nieuwe, intieme technologie zoals biomoleculaire en celtechnologie vorm krijgen in deze verschillende beelden?

In de volgende stap van de verkenning gaan we inzoomen op de sleuteltechnologie. Hiervoor ga ik in gesprek met experts op het gebied van biomoleculaire en celtechnologie en bio-informatica. Ik heb me voor het vormgeven van deze fase laten inspireren door een werk van ontwerp- en architectenduo Ray & Charles Eames: Powers of Ten. Een aanrader om dit videowerk eens te bekijken!