Bestuurslid Jacqueline de Jong (JenV): "Hopelijk is STT op een dag niet meer nodig"
Jacqueline de Jong is bestuurslid van STT en werkt als strategisch adviseur bij het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV). Vanuit die rol kijkt ze naar hoe technologie en maatschappij elkaar raken. In dit interview vertelt ze hoe JenV het toekomstdenken versterkt en wat STT daaraan bijdraagt.
Introductie
Jacqueline de Jong is strategisch adviseur bij het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) en al enkele jaren bestuurslid van STT. Ze is werkzaam bij de JenV Academie en vertaalt daar strategische inzichten naar leeraanbod voor collega's door de hele organisatie.
Een organische kennismaking
Hoe ben je met STT en toekomstdenken in aanraking gekomen?
Al heel lang geleden. Ik werk al jaren als strategisch adviseur bij Justitie en Veiligheid, met technologie in mijn pakket en dan kom je vanzelf in aanraking met STT! Zo heb ik door de jarenheen meegewerkt aan verschillende toekomstverkenningen, een gastbijdrage geleverd aan Wisdom of the Crowd en de klankbordgroep voorgezeten van de verkenning over de toekomst van veiligheid.
Waarom ben je bestuurslid geworden?
Ik roep in mijn professionele leven altijd dat STT mijn favoriete stichting is. Het sluit naadloos aan bij mijn dagelijkse werk en bij waar mijn belangstelling ligt. Ik vind het een hele eer dat ik destijds gevraagd ben voor deze rol.
Mens in het midden
Welke rol vervul je in het bestuur?
We komen allemaal uit een andere organisatie, maar we kijken over onze eigen organisatie heen. Ik zit dus niet per se met een Justitie en Veiligheid-pet op, maar wat ik daaruit wel meebreng is politieke sensitiviteit. STT moet politiek neutraal blijven, dat moet ik in mijn werk ook, dus ik voel goed aan waar die grens ligt en hoe je daarmee omgaat.
In het bestuur hebben we allemaal een eigen rol en ik ben eigenlijk van de menselijke aspecten. Dat geldt ook voor mijn kijk op technologie. Alles wat we doen met technologie gaat uiteindelijk over hoe wij als mensen hiermee omgaan en wat dat betekent voor onze samenleving.
Welke thema's van STT raken Justitie en Veiligheid het meest?
Bijna alle verkenningen raken ons wel. Zeker de verkenningen die specifiek over veiligheid of democratie gaan, zoals STT89 en STT96. Maar ook STT105: Toekomst van contact, was heel waardevol. De digitale publieke ruimte is evengoed een plek die voor iedereen veilig moet zijn.
Het is daarbij belangrijk om je in te leven in de mens van de toekomst. Hoe ziet een mens er in de toekomst uit en welke behoeften heeft die aan veiligheid en rechten? Dat komt bij bestuurders niet altijd in beeld, dus het is heel waardevol als verkenningen daar een voorzet voor doen.
Uitdagingen en kansen
Wat maakt langetermijndenken soms zo lastig?
Bijna elke dag komt er wel een onderdeel dat Justitie en Veiligheid raakt in het nieuws. Onze domeinen zijn daarin heel zichtbaar op plekken waar direct actie nodig is. Denk aan politiewerk, de rechtsgang en algemene veiligheid. Dat trekt ons constant naar de korte termijn. Het ministerie wil tegelijkertijd ook strategisch meer richting de lange termijn, maar door de actualiteit komt dit onder druk te staan.
Wat zeg je tegen collega's die twijfelen of toekomstdenken iets voor hen is?
Die vraag krijg ik eigenlijk niet zo snel van strategen, meer juist van mensen in de uitvoering. Als je met je voeten in de klei staat en aan de bak moet, is toekomstdenken al snel een luxe. Ik heb veel respect voor hun werk. Ik heb het geluk dat ik er de ruimte voor heb, het is zelfs mijn werk. Ik zie het ook als een opdracht voor ons (strategen, red.) om de ervaringen van mensen in de frontlinie mee te nemen in onze strategische adviezen.
Wordt het geluid van de lange termijn sterker?
Ja, dat zou wel eens kunnen. Onze strategen knokken in hun eigen organisaties voor dat geluid en houden elkaar via een strategennetwerk op de hoogte. Ik hoop dat ik met de JenVAcademie ook mijn steentje bijdraag, want daar begint het aanbod op het gebied van toekomstdenken te groeien. Zowel laagdrempelig, zoals met De Nationale Toekomstcursus, als op verdiepend niveau, met bijvoorbeeld trainingen op het gebied van scenariodenken.
Verbinding met het heden
Wat is voor jou de grootste waarde van STT?
Voor mij zit die waarde in drie delen die STT eigenlijk continu uitdraagt. STT hamert op het belang van langetermijndenken bij beleidskeuzes, laat zien hoe je dat toepast (met verkenningen en methodieken, red.) en ze faciliteert het ook. Dat komt eerst binnen bij onze strategen en zij hebben weer invloed op beleidsmakers. Zo druppelt het door de organisatie.
Het is soms een traag systeem, maar het werkt. Zo is scenariodenken typisch zo’n onderdeel dat ik steeds breder in organisatie gedragen zie worden.
Hoe leg je aan een collega uit wat STT doet?
STT is een non-profitorganisatie, ze staat pal voor het belang van de toekomst meewegen in beslissingen die we vandaag nemen en ze laat ook zien hoe je dat doet. Veel mensen denken bij de toekomst aan een glazen bol, maar STT legt uit dat er meerdere toekomsten mogelijk zijn waar je gestructureerd en methodisch over kunt nadenken. Dat vind ik echt geweldig.
Daarnaast biedt STT een netwerk van zo'n zestig organisaties uit de publieke en private sector, die elkaar versterken. Dat vind ik van enorm groot belang voor deelnemers van STT.
Als non-profit ben je in het ideale geval zo goed in je werk dat je op een gegeven moment niet meer nodig bent. Dat iedereen zou doen wat STT brengt en stimuleert, en dat het netwerk zichzelf in stand houdt. Dat is voorlopig onhaalbaar, maar wel het ultieme doel.
Over Justitie en Veiligheid
Het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) werkt aan een veilige en rechtvaardige samenleving voor iedereen, waarin mensen in vrijheid kunnen samenleven. Met de juiste balans tussen hoofd en hart kijkt JenV naar waar de vrijheid van de één ophoudt en die van de ander begint. Door te luisteren is het ministerie zorgvuldig, daadkrachtig en open over zijn afwegingen, want iedereen moet kunnen vertrouwen op rechtvaardigheid.
Partner worden
Ook meedenken over de toekomst? Word partner van STT! We werken samen met bedrijven, overheden, kennisinstituten en maatschappelijke organisaties aan verkenningen op het snijvlak van technologie en samenleving, zodat grote vraagstukken van morgen leiden tot betere keuzes van vandaag.
Meer informatie