Technologische weerbaarheid: wat zijn reële opties nu, straks en in de toekomst?

Een belangrijk inzicht voor mij was dat technologische weerbaarheid vooral draait om keuzes kunnen blijven maken. Daarbij helpt het om precies te zijn over wat we bedoelen met afhankelijkheid en autonomie. Van wie zijn we afhankelijk, waarvoor en wanneer wordt dat een probleem? Nederland hoeft bijvoorbeeld geen complete digitale infrastructuur zelf te bouwen. 

We moeten wel begrijpen wie de infrastructuur bezit, wie de kennis heeft om haar te onderhouden en welke mogelijkheden we hebben als we iets willen veranderen. Dat sluit sterk aan bij mijn toekomstverkenning naar strategische autonomie: autonomie gaat over afhankelijkheden zo organiseren dat we richting kunnen blijven bepalen.

De drie thema’s van het forum maakten dat concreet. Bij energie gaat het om meer dan olie en gas vervangen door andere energiebronnen. Onze industrie, infrastructuur en energievoorziening zijn in de loop van tientallen jaren rond fossiele energie opgebouwd. Andere energiebronnen vragen daarom ook om andere infrastructuur, kennis en investeringen. Bij engineering talent speelt iets vergelijkbaars. Technologie inkopen is één ding. Je hebt ook mensen met kennis nodig om die technologie te begrijpen, er eisen aan te stellen, haar te onderhouden en later andere keuzes te kunnen maken. Technologische weerbaarheid vraagt dus ook om het behouden en ontwikkelen van expertise.

Zelf nam ik deel aan de sessie over digitale infrastructuur. Daar werd zichtbaar hoe afhankelijkheden zich op verschillende lagen opstapelen. Hardware, cloud, data, netwerken en kennis hangen met elkaar samen. Achter wat een gebruiker simpelweg als ‘de cloud’ ziet, zitten datacenters, kabels, hardware, elektriciteit en mensen die deze infrastructuur bouwen en onderhouden. Een keuze op één laag werkt daardoor door op andere lagen. Dat herken ik uit mijn gesprekken voor STT111: wanneer een organisatie haar data-infrastructuur sterk bij één grote cloudleverancier heeft ondergebracht, ervaart zij later ook minder ruimte bij de keuze voor bijvoorbeeld een AI-model.

Het forum versterkte voor mij daarom een bredere les: begin bij wat we als samenleving willen kunnen en organiseer technologie daaromheen. Bepaal bewust welke afhankelijkheden we aangaan, welke kennis we zelf willen behouden en onder welke voorwaarden we samenwerken. Dat kan betekenen dat we tijd nemen voor een keuze, investeren in eigen expertise of meerdere technische mogelijkheden openhouden. Zo blijven onze doelen en waarden het vertrekpunt voor technologische keuzes.