Hoe speculatief ontwerp kan doorbreken in de zorg

Onze verkenningen komen altijd tot stand in samenwerking met onze partners. Zo ook STT109 Toekomst van preventieve gezondheidszorg, waarbij toekomstonderzoeker Lisa Mandemaker klankbordsessies organiseerde met het werk Ambient Care als uitgangspunt. Om te ontdekken hoe speculatief ontwerp en toekomstonderzoek daadwerkelijk landen bij de mensen die erbij betrokken waren, gingen we in gesprek met drie van hen: drie gesprekken, drie invalshoeken, één en dezelfde vraag: wat kan een bijsluiter zoals 'Gezonde Twijfel' in de praktijk betekenen? In dit tweede deel het woord aan Claudia Lieshout, toekomststrateeg bij Studio Clau.

Claudia Lieshout van Studio Clau is vanuit het eigen netwerk van Lisa Mandemaker betrokken geraakt bij STT109. Claudia werkt als zelfstandige toekomststrateeg en kwam al eerder in aanraking met het werk van Lisa via Embassy of Health, een project van Dutch Design Week. Via de installatie Ambient Care kwamen de twee elkaar weer tegen. 

Claudia's huidige ervaringen bij verschillende ziekenhuizen en eerdere ervaringen bij Philips Design vulden de groep goed aan en brachten een fijne verbinding met de praktijk.

Wat bracht de combinatie van een tastbaar, speculatief ontwerp en toekomstonderzoek teweeg in hoe je naar het onderwerp gezondheid en preventie kijkt?

In de gezondheidszorg is het werk vaak heel praktisch; het draait om in actie komen. Voor die diepere laag is vaak geen ruimte. Dit kom ik in mijn huidige opdracht bij het ziekenhuis dagelijks tegen. Nadenken over de toekomst roept binnen de gezondheidszorg snel weerstand op. Men vreest dan al snel dat het drastische veranderingen gaat veroorzaken. Veranderingen die veel tijd kosten en waar dan geen ruimte voor is. Met andere woorden: het is een luxe om met een sterke groep experts de diepte in te duiken. Dat maakt dit onderzoek en deze groepen erg waardevol. 

Sowieso werkt het goed om voor zo'n omvangrijk onderwerp als preventie een goed doordacht startpunt te hebben. Zo verdwaal je minder snel. De doorvertaling naar de praktijk heeft nog wat stappen nodig. De manier waarop wij nu hebben gewerkt is voor de zorgverlener zelf nog erg abstract.

Hoe kijk je vanuit jouw rol naar de bijsluiter als vorm? Wat zou zo'n publicatie voor jouw werk, collega's of vakgebied kunnen betekenen?

Ik vind het een heel inspirerende uitwerking van een onderzoek. Dit is ook tekst, maar gegoten in een vorm die prikkelt door een invulling te gebruiken die heel herkenbaar is in de zorg. Zoals ik noemde, kan het lastig zijn om met toekomstonderzoek een sterke aansluiting te vinden in de zorg. Juist door iets te maken dat direct herkenbaar is en echt aanspreekt, kan je dat doorbreken. Zo kom je in verbinding en zo zet je toekomstdenken en speculatief ontwerp ook in de zorg op de kaart.

Claudia laat zien dat de bijsluiter kracht heeft juist doordat hij herkenbaar en direct aanspreekt, maar dat de doorvertaling naar de praktijk van de zorgverlener nog wel wat stappen vergt. Wat daarbij nog onderbelicht blijft, is wat er gebeurt op het moment dat mensen het ontwerp voor het eerst in handen krijgen, nog vóór het een instrument in hun werk wordt. Dina, betrokken vanuit NWO, maakte dat moment van dichtbij mee, tijdens Dutch Design Week en op het Teknowlogy-festival.

Klik op de download hieronder om de hele bijsluiter zelf te bekijken.