SCENARIO 4: ZELFBEWUST NORMAAL

Vrijheid boven veiligheid – Gesloten economie

Onderzoek naar de pandemie maakte pijnlijk duidelijk dat overheden, grote bedrijven en internationale instituties de nodige fouten hadden gemaakt. De EU bleek te verdeeld tussen Noord en Zuid om een effectief antwoord op de pandemie en economische dip erna te vinden. Elk land vond zelf het wiel uit, hield zoveel mogelijk de deur dicht voor anderen, soms in complete regionale en lokale lockdowns. Markten verloren hun vertrouwen in de EU, waardoor de euro flink aan waarde inboette. Ook kwam er veel kritiek op ‘Den Haag’ en de aanpak van het Rijk, soms terecht, soms onterecht. Banken bleken uiteindelijk niet de uitkomst die ze in het begin van de pandemie claimden te zijn. Burgers verloren hun vertrouwen in ‘de macht’ en grote instituties. Vooral vanuit de lokale samenleving zelf kwamen de oplossingen. Het was de samenleving die zelf anderhalve meter afstand hield, elkaar hielp, en lokale ondernemers steunde.
Onze dagelijkse belevingswereld is voornamelijk lokaal. We wanen ons veilig binnen onze eigen gemeenschap, daarbuiten is het onbekend. We verruilen verre reizen voor lokaal vertier, internationale investeringen voor lokale, we kopen zoveel mogelijk bij lokale ondernemers in plaats van bij grote multinationals. Grotere bedrijven regionaliseren hun supply chains en creëren nieuwe werkgelegenheid in Nederland. Duurzaamheid kenmerkt deze horizontale samenleving. We leven ‘kleiner’, ‘small is weer beautiful’. We genieten van de kleinere dingen des levens en investeren in onze gezondheid en fitheid. Dit klinkt utopisch en als extreme zelfbeschikking maar het is verre van. We hadden namelijk nauwelijks een keuze. Het verslechterde internationaal handelsklimaat heeft onze economie flink doen krimpen. De prijzen en leveringszekerheid van bepaalde grondstoffen, energie en producten schommelden en waren dus onzeker. Waar mogelijk proberen we zelfvoorzienend te zijn. We zijn duurzaam en circulair, uit noodzaak en uit overtuiging. Ons streven naar economische zelfvoorzienendheid is een vorm van risicomanagement, aangestuurd vanuit zowel bedrijven als consumenten. De pandemie heeft ons geleerd om niet al te afhankelijk te zijn van andere landen. Volledige lokale zelfvoorzienendheid blijkt onhaalbaar te zijn en dus leggen we wel de noodzakelijke handelscontacten met, voornamelijk, Noordwest-Europese landen. We hebben geen moeite met overtollige voorraden, die zien we als noodzakelijke buffers. En bezit, in plaats van delen, is ook zo gek nog niet. Mensen willen weer hun eigen auto, zonnepanelen, moestuin, mondkapjes…. .
De pandemie heeft geleerd dat de overheid niet altijd de beste beslissingen voor ons neemt. Lokale maatschappelijke verschillen blijken te groot te zijn voor effectief eenvormig landelijk beleid. We zijn daarom niet bereid om onze vrijheid en privacy op te geven voor maximale veiligheid in ons dagelijks leven. Het virus is nog steeds onder ons. We zijn gewend aan de anderhalvemetersamenleving en hebben onze draai en vrijheden daarin gevonden. Met gepaste afstand waarderen we weer menselijke relaties, waarderen we meer elkaar. Echter, spanning ontstaat tussen wie wel en niet het virus heeft gehad, wie wel en niet immuun is. Ook wie ongezond leeft ervaart de nodige stigmatisering. Alhoewel de pandemie zeker goede kanten in de Nederlanders naar boven heeft gebracht, heeft het ook een duisterder randje. Dit slaat niet alleen op de spanningen die soms opborrelen, maar ook op een grotere acceptatie van risico’s. We accepteren dat meer mensen overlijden als gevolg van mogelijke nieuwe golven om onze samenleving en economie weer ‘open’ te laten gaan. Kwetsbare groepen voelen zich niet altijd geaccepteerd, vooral nu stemmen opgaan om ze meer te isoleren om de meerderheid meer vrijheid te laten genieten.


EEN MOMENT UIT HET LEVEN VAN …DEBORAH

Deborah (61), Voorzitter lokale wijkwinkeliersvereniging

Elke eerste maandag van de maand zit een aantal mensen van de wijkwinkeliersvereniging al vroeg bij Deborah aan de eenvoudige grenenhouten ontbijttafel. Zeis voorzitter van de vereniging. Door het keukenraam kijken ze uit op een groene klaverweide. Niet dat ze krap bij elkaar zitten, maar anderhalve meter afstand kun je het ook niet echt noemen.
In kleine winkelpanden die de afgelopen jaren vrij zijn gekomen worden bloemen, houten speelgoed en kleding verkocht. Je kunt de spullen zien, ruiken, horen, voelen en proeven. Ook kun je er terecht voor kortdurende kinderopvang, reparatie van mechanische en elektronische spullen én voor diverse bijlessen. Nu vergadert Deborah met hen over de afbraak van enkele panden aan de rand van de wijk. Opgewekt vertelt ze dat ze daar een coöperatieve volkstuin wil maken. Tot slot polst Deborah uiterst behoedzaam haar idee om een eigen lokale digitale munt in het leven te roepen, de “klavertje-vier.”


ONDERWIJS

Doordat de samenleving erg lokaal is ingesteld is de behoefte aan fysiek en direct contact groot. Er is weinig belang bij remote communicatie. Er wordt op afstand vergaderd als het nodig is, bijvoorbeeld om kennis die niet lokaal voorhanden is te raadplegen. High-tech digitalisering wordt vooral ingezet in sectoren die toch al langere tijd bezig waren met digitale technologie. De landbouw blijkt een lichtend voorbeeld te zijn. Zo zijn ze daar bijvoorbeeld bezig met het ontwikkelen van teeltmethoden voor de groei van voedselgewassen met speciaal licht (pink farming), aeroponics en verticale tuinbouw.

DIGITALISERING

Een digitale wereld met digitale vaardigheden staat behoorlijk centraal in de samenleving. Slimme start-ups en start-throughs zijn de afgelopen jaren opgestaan om het werken en leren op afstand te verbeteren. De technologie is vooral veranderd naar en gericht op afstandsonderwijs en afstandswerk waarbij het beeld is verwerkt in ramen en muren, zodat het beeld de fysieke realiteit nabootst. De zelfstandige professionals die zo rond 2015 hun bedrijf hebben ingericht voor persoonlijke coaching richten zich nu op internationale en interdisciplinaire vergadervaardigheden in een remote wereld.

KLIMAAT, ENERGIETRANSITIE EN MOBILITEIT

Leven met klimaatverandering doen we door de juiste keuzes te maken: in ons land laten wij alleen producten toe die klimaatneutraal zijn, wij maken die producten zelf of importen deze op de hoogste milieustandaarden. Dat dit het leven duurder maakt, en er daardoor minder mogelijkheden zijn om bijvoorbeeld een weekend in Barcelona te vieren, vinden wij geen enkel probleem. Nederland wordt weer een gidsland voor de wereld waar het duurzaamheid betreft vanuit de drijvende kracht van welzijn en kwaliteit van leven in een onzekere wereld die door dodelijke pandemieën wordt beheerst.

Lees verder: 4x Nederland Normaal

  1. Inleiding & Voorwoord
  2. Scenario 1 – Zakelijk Normaal
  3. Scenario 2 – Zorgvuldig Normaal
  4. Scenario 3 – Zelfstandig Normaal
  5. Scenario 4 – Zelfbewust Normaal
  6. Essays over Nederland Normaal
  7. Nawoord

De toekomst is nooit af en dus zijn scenario’s nooit definitief. De hier beschreven scenario’s zijn versie 1.0 en we nodigen, nee, dagen de lezer uit om de scenario’s niet alleen toe te passen, maar ook te becommentariëren en uit te werken op specifieke thema’s. En dat zo mogelijk met ons te delen. Daarmee worden deze scenario’s wat ze moeten zijn: levende documenten.  

Meer weten, bijdragen?
Mail naar vanderduin@stt.nl, directeur STT