SCENARIO 3: ZELFSTANDIG NORMAAL

Veiligheid boven vrijheid – Gesloten economie

De EU wist niet goed om te gaan met het managen van de pandemie. Landen gingen op verschillende manieren en in verschillend tempo weer ‘open’. Het was ‘ieder voor zich’.  Nieuwe golven van uitbraken ontstonden. Landen sloten keer op keer hun grenzen voor de buren of voor mensen of goederen uit landen als het virus weer opleefde.  Zulke nieuwe uitbraken zijn echter steeds op een goede manier door het RIVM ‘getackeld’.

In veel Europese landen is er een zeer sterke hang ontstaan naar nationalisme en populisme. Ook in de nationale overheid stijgt het vertrouwen zolang die het nationale belang vooropstelt. Vooral het ingrijpen van de overheid toen farmaceuten excessieve winsten leken te maken op de pandemie en grote multinationals voorrang wilden voor overheidssteun, heeft veel indruk gemaakt. De harde en sturende nationalistische lijn van dit kabinet geniet de steun van velen.

De nationale overheid heeft dus een grotere rol gekregen in een meer gesloten economie nu internationale handel is geslonken en landen elkaar beconcurreren, ook in Europa. Met importheffingen willen we onze nationale industrie voortrekken. We willen eerst zelf genoeg hebben van bepaalde grondstoffen en eindproducten voordat we die exporteren. Autarkie en redundantie zijn de nieuwe deugden, we willen niet meer afhankelijk zijn van andere landen en de Nederlandse werkgelegenheid dient voorop te staan. Hierbij past ook de ambitie om nieuwe “Deltawerken” te ontwikkelen. Dat levert banen op en is ook goed voor onze nationale trots. De energietransitie en circulaire economie krijgen hierdoor een flinke impuls. Grote projecten waar heel Nederland van profiteert zijn populair. Vitale producten en halffabricaten moeten in Nederland worden geproduceerd. In andere Europese landen worden vergelijkbare plannen getrokken. Onze economie is hierdoor sterker genationaliseerd. Het Nederlandse innovatiebeleid lijkt weer verdacht veel op industriepolitiek. Elke sector lobbyt om een vitale topsector te worden. De overheid steunt sectoren en bedrijven met bijzonder ‘niches’ die wereldwijd onderscheidend zijn. We proberen zo competitief mogelijk te zijn door robotisering, vooral nu goedkope buitenlandse arbeidskrachten minder voorhanden zijn. Maar onze economie heeft echter forse klappen gekregen en is flink gekrompen. Den Haag probeert met forse investeringen de economie te steunen. De nieuwe deltaplannen worden naar Chinees model gemaakt, aangestuurd door een nieuwe centraal, overkoepelend planbureau. In deze masterplannen worden Nederlandse bedrijven met elkaar in concurrentie gebracht. Wie als beste boven komt drijven, wordt door het Rijk ondersteund om internationaal toch markt te kunnen veroveren. Dit alles kost geld, en in een gekrompen economie gaat dit vooral ten koste van bepaalde verworvenheden van de welvaartsstaat. Regels omtrent gepast werk bij werkloosheid zijn bijvoorbeeld opgeschort. Wie kan, moet direct werken, ook al is dat onder diens opleidingsniveau. Dit is een uitkomst voor de zorg waar nu arbeidstekorten zijn en buitenlandse werknemers worden geweerd.

In ons dagelijks leven zijn we op ons land en onze directe omgeving toegewezen. We hebben blijvende angst voor het virus. Antivaccinatie-achtige bewegingen spinnen daar garen bij, gesteund door sterk populistische politieke en maatschappelijke krachten. Grenzen mogen we pas over met een (digitaal) corona-paspoort. We verzuilen fysiek. We vinden het prima dat bepaalde locaties ‘off limits’ kunnen zijn voor anderen, om de rest wel ervan te kunnen laten genieten. Wie geen gezondheidsverklaring in zijn overheidsapp heeft, wordt gestigmatiseerd en kan zelfs een boete krijgen. De overheid benadrukt het belang van solidariteit en verbinding, maar vindt moeilijk een luisterend oor. Zijzelf zet ook meer in op beboeten dan op vertrouwen en wordt steeds meer vanuit macht dan uit inherente legitimiteit geaccepteerd. Veel Nederlanders zitten daar uiteindelijk niet erg mee, deze berust zich in een samenleving van sociale controle en overheidssturing, want sterke alternatieven zijn er niet veel.


EEN MOMENT UIT HET LEVEN VAN …CARLO

Carlo (52), minister-president

Welkom!
In de persconferentie van 9 maart 2020 schafte mijn voorganger het handen schudden af. U weet wel: per ongeluk gaf hij na afloop de directeur van het RIVM alsnog een hand. Twee weken later liet Nederland massaal de handen wapperen en ging klussen.
Vandaag is het wederom 9 maart. Triomfantelijk kondig ik aan dat we vanaf 18 maart, de internationale dag van het Recyclen, er een nieuwe nationale trots bij zullen hebben. Hét postbedrijf PostNL is genationaliseerd en biedt vanaf die datum een unieke service! De logistieke sector is een van de vitale sectoren die we zichtbaar versterken. Via een digitaal platform kunnen consumenten artikelen lenen of ruilen via een logistieke hub in de wijk. Binnen 24 uur worden spullen opgehaald en de volgende dag bezorgd. We dragen bij aan een tweede of derde leven van uw spullen en dus aan een zuiniger Nederland: “Haalenbreng.nl”, Made in Holland!


ONDERWIJS

De vele vitale infrastructuren in Nederland, variërend van transportsystemen tot afvalverwerking, van elektriciteit tot internet, van zwaailicht-sector tot voedsel en van waterbeheer tot overheidsbestuur, zijn onderwerpen en vakken die in het onderwijs grote aandacht krijgen. Vooral in combinatie met nationale crisisbeheersing zijn de vakken uiterst populair in het hoger onderwijs. Er is geen mbo, hbo of universiteit die er niet uitgebreid mee bezig is. Nederland is ervan overtuigd dat deze vakken cruciaal zijn. Ze passen in de grote masterplannen van Nederland en leerlingen en studenten verwachten dat hier later een uitermate goede boterham mee te verdienen valt. Evenals met de studies virologie en epidemiologie.

DIGITALISERING

Computertechnologie is niet erg vooruitstrevend. Alle systemen en programmatuur die voorhanden zijn en nog voldoen, worden niet vervangen door ‘modern gedoe’. De gratis videovergadersoftware in de cloud voldoet, we nemen de reclameboodschappen voor lief. Zolang we elkaar op afstand kunnen zien en horen is het prima. Een redelijk innovatieve toepassing is ‘geo-fencing-security’: iedereen kan met een app zien of er onbekenden in zijn geografische omgeving zijn geweest of nog dicht in de buurt zijn.

KLIMAAT, ENERGIETRANSITIE EN MOBILITEIT

Het coronavirus heeft een ‘ieder voor zich’-mentaliteit gecreëerd en heeft gezorgd voor de overtuiging dat we uiteindelijk alleen maar zaken binnen onze landsgrenzen kunnen oplossen. Deze autarkische opstelling leidt tot veel nationale energieproductie zoals zonneparken en windparken op zee en op land. En als het echt koud is tijdens een winterse ‘dunkelflaute’, hebben wij nog aardgas op de achterhand. We denken zelfs hardop en serieus weer na over het uitbreiden van onze kernenergie-capaciteit. Onze broeikasgas-, stikstof- en geluidsemissies worden streng gecontroleerd en gehandhaafd: Nederland voldoet uitstekend aan de mondiale afspraken van het Parijs akkoord. Maar ter beveiliging van ons land worden tevens klimaatadaptatieprojecten zoals de verhoging van de Afsluitdijk versneld en op hogere veiligheidsniveaus uitgevoerd. Internationale mobiliteit is uiterst ongewenst en allerlei quarantaine regels – uitgaand én terugkerend – maken het reizen weliswaar niet onmogelijk, maar wel heel onaantrekkelijk.

Lees verder: 4x Nederland Normaal

  1. Inleiding & Voorwoord
  2. Scenario 1 – Zakelijk Normaal
  3. Scenario 2 – Zorgvuldig Normaal
  4. Scenario 3 – Zelfstandig Normaal
  5. Scenario 4 – Zelfbewust Normaal
  6. Essays over Nederland Normaal
  7. Nawoord

De toekomst is nooit af en dus zijn scenario’s nooit definitief. De hier beschreven scenario’s zijn versie 1.0 en we nodigen, nee, dagen de lezer uit om de scenario’s niet alleen toe te passen, maar ook te becommentariëren en uit te werken op specifieke thema’s. En dat zo mogelijk met ons te delen. Daarmee worden deze scenario’s wat ze moeten zijn: levende documenten.  

Meer weten, bijdragen?
Mail naar vanderduin@stt.nl, directeur STT