SCENARIO 2: ZORGVULDIG NORMAAL

Veiligheid boven vrijheid – Open economie

Haastige spoed bleek zelden goed: het virus leefde weer op na de zomer van 2020. Burgers eisten strengere maatregelen van de overheid, vanwege veiligheidsoverwegingen. Hoewel Nederland zich inzet voor het open houden van grenzen en een vrije handel, worden bedrijven van ‘nationaal belang’ gedefinieerd die niet in niet-Europese handen mogen komen. Gevestigde belangen en grote (internationale) bedrijven hebben ook veel andere landen ervan kunnen weerhouden om in een reflex van grenzen sluiten te vervallen. Wel is een internationale race tussen landen en grote bedrijven om vaccins, apps en andere technologieën en maatregelen te ontwikkelen waarmee de economie weer veilig kon worden opgestart. Coördinatie blijft grotendeels uit. Het versterken van eigen concurrentiepositie weegt zwaarder. Internationale, Europese handel is weer op gang gekomen, maar bij risico’s sluiten landen makkelijker de grenzen. Dit gebeurt dan selectief: voor bepaalde (groepen) mensen, voor bepaalde landen en voor een bepaalde tijd. Zonder gezondheidscertificaat kun je niet door Schengen bewegen, voor goederen is het wat makkelijker. Kortom, de slagbomen staan open, maar kunnen desgewenst ook zo weer (selectief) dicht. Dit alles wordt gefaciliteerd door sterke internationale instituties, zoals de VN, EU en WHO, die zich na de initiële strubbelingen toch hebben bewezen en zijn geaccepteerd. Wel hebben ze zich hervormd, hetgeen het vertrouwen van de burger in hen goed heeft gedaan.

Apps houden nauwkeuriger dan ooit onze gezondheid, bewegingen en contacten in de gaten. Techbedrijven zijn vanwege hun apps belangrijke spelers geworden bij volksgezondheidsvraagstukken en andere maatschappelijke uitdagingen. Minder zichtbaar is hun rol bij ‘intelligence’, die dankzij hun data-positie een enorme vlucht heeft genomen. Burgers accepteren dat het weer ‘opengaan’ van de grenzen, van de samenleving en economie ten koste gaat van bepaalde vrijheden en van privacy. We accepteren dat de overheid meer is gaan sturen, dat controle een normaal aspect is van het alledaagse leven en we niet alles meer kunnen zoals vroeger. Angst is geen emotie waarvoor je je hoeft te schamen.

Vooral (digitale) technologie speelt een belangrijke rol. Fysieke bijeenkomsten op werk, school of anderszins, zijn aan strenge overheidsregels gebonden en ‘gerantsoeneerd’. Wat digitaal kan, moet ook zoveel mogelijk digitaal. Temperatuurchecks alvorens een winkel in te gaan zijn inmiddels net zo geaccepteerd als een scanner op een vliegveld. We zijn wat ‘langzamer’ moeten gaan leven en daar hebben we begrip voor. We accepteren dat door alle controles en maatregelen wachttijden ontstaan, voor winkels, voor diensten. Hoewel we dit schoorvoetend accepteren, ontstaan er regelmatig ook chagrijn en zelfs agressie. Meestal onderhuids, maar af en toe barst het ook uit. Geweld tegen hulpverleners is toegenomen en staat op gespannen voet met het hard ingrijpen tegen overtreders dat we van de overheid verwachten. Wij Nederlanders zijn wat ingetogener geworden, nu we zo weinig nog samen, ‘niet-digitaal’ met elkaar kunnen doen en vieren.

Klimaatverandering wordt ook als een groot risico gezien waarvan we willen dat de overheid strenge regels opstelt en vervuilers beboet. Met technologie wordt hier streng op toegezien. Grote bedrijven voelen zich dan ook gedwongen om versneld te verduurzamen. Ook de overheid heeft grote investeringen gedaan om hier stappen in te zetten en te innoveren, mede als impuls voor Nederlandse werkgelegenheid. Onder leiding van de overheid bouwen we Nederland samen duurzaam weer op, is het gevoel.


EEN MOMENT UIT HET LEVEN VAN …BOBBI

Bobbi (23), Expert Creative Data Visualisation

Het bekende geluid van het journaal rolt de huiskamer binnen. Na de korte inhoudsopgave start direct het Europese nieuws. “Vandaag sprak ik met Bobbi, de Nederlandse expert op het gebied van Creative Data Visualisation. Het beeld schakelt over naar Brussel waar Bobbi naast de indrukwekkende ingang van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten staat.
“Ik ben blij dat mijn idee is gehonoreerd om kunstmatige intelligentie in gegevensvisualisatie door te voeren. Met studenten van de kunsthogeschool waar ik nu voor sta en met een groep studenten uit verschillende Europese landen vorm ik een multidisciplinair team. Samen gaan we honderden patiënten monitoren om allerlei mogelijke onbekende patronen in geestesziekten te ontdekken die tijdens de pandemie zijn ontstaan. We starten een pilot in Nederland. Met een bijzondere 3D-visualisatie worden gegevens als woningen en objecten in een straat weergegeven. Als je virtueel door wijken, buurten, straten en stegen wandelt zie je gegevenspatronen om je heen die je niet zou verwachten.”


ONDERWIJS

De ontwikkeling van een Europese ‘Corona-app’ heeft de bevolking laten inzien dat ‘meten is weten’ van groot belang is. Daardoor is er in de samenleving een werkelijke hausse ontstaan in quantified-self, alles over jezelf leg je vast en veel daarvan deel je digitaal met je netwerk. Ook het onderwijs is door de het vastleggen van data steeds meer in positieve zin geraakt: Learning Analytics wordt nog verder ingevoerd. Niet alleen schoolcijfers komen in de databank maar ook het aantal toetsaanslagen bij het online huiswerk maken, wie met wie digitaal heeft gesproken, hoeveel pauze er is geweest en ook ieders Body Mass Index (BMI) gedurende een schooljaar ligt vast. Kunstmatige intelligentie probeert verbanden te leggen tussen al deze data en mogelijke vervolgopleidingen.

DIGITALISERING

Onder de motorkap van de samenleving vindt de high tech digitalisering plaats. Overal vinden ongemerkt digitale metingen plaats om de bevolking gezond en veilig te houden. Alles is connected. Een brug kent zijn eigen verkeersstromen, het schoolplein kent zijn eigen spelende en niet-spelende kinderen en hun lichaamstemperatuur, het tankstation weet wie hoeveel energie heeft getankt, het pizzabezorgbedrijf weet hoeveel calorieën het bij wie heeft bezorgd, de overheid weet wanneer wie bij wie in de buurt is geweest. Vanwege het volste vertrouwen in technologie en privacy is een leven met digitale connectie de normaalste zaak van de wereld. Zolang digitale technologie voor meer veiligheid zorgt, hebben mensen geen noemenswaardige problemen met het inleveren van privacy en persoonlijke vrijheden. Natuurlijk zijn we geen China geworden maar bij veel burgers is er ook het besef dat er weinig anders op zit als we een volgende pandemie of andersoortige mondiale crisis willen voorkomen. De ontwikkeling van het Internet of Things (IoT) speelt hierbij een grote rol en is voor Europa een mooie gelegenheid om mondiaal weer een ‘technologiepositie’ te krijgen.

KLIMAAT, ENERGIETRANSITIE EN MOBILITEIT

Dit is dé tijd van ‘geo-engineering’: corona heeft ons duidelijk gemaakt dat wij een crisis met een combinatie van technologie en controle op kunnen lossen – zo ook het klimaat- en energievraagstuk. CO2 emissies los je op met afvang en opslag. En waar afvang niet bij de uitlaat plaatsvindt, vindt het direct plaats uit de lucht met nieuwe technologie. Elk bedrijf dat ‘CO2- houdende’ producten op de markt brengt, is verantwoordelijk voor de hele koolstofcyclus zodat dat deze geen schade aan klimaat en milieu toebrengt: circulair is het nieuwe denken en doen om klimaat- en energiecrises te beheersen.

Lees verder: 4x Nederland Normaal

  1. Inleiding & Voorwoord
  2. Scenario 1 – Zakelijk Normaal
  3. Scenario 2 – Zorgvuldig Normaal
  4. Scenario 3 – Zelfstandig Normaal
  5. Scenario 4 – Zelfbewust Normaal
  6. Essays over Nederland Normaal
  7. Nawoord

De toekomst is nooit af en dus zijn scenario’s nooit definitief. De hier beschreven scenario’s zijn versie 1.0 en we nodigen, nee, dagen de lezer uit om de scenario’s niet alleen toe te passen, maar ook te becommentariëren en uit te werken op specifieke thema’s. En dat zo mogelijk met ons te delen. Daarmee worden deze scenario’s wat ze moeten zijn: levende documenten.  

Meer weten, bijdragen?
Mail naar vanderduin@stt.nl, directeur STT