SCENARIO 1: ZAKELIJK NORMAAL

Vrijheid boven veiligheid – Open economie

Technologie en wetenschap boden uiteindelijk toch uitkomst. Al was er eerst gekibbel tussen overheden, toch stimuleerden de EU en andere internationale organisaties voldoende energie voor oplossingen. Er was een flinke economische terugval, maar daarna volgde een snelle klim uit het dal door creativiteit van organisaties en instellingen en de saamhorigheid van burgers. We hadden er volop vertrouwen in dat de economie weer ‘open’ kon. De interventies van de overheid om de economie te ondersteunen waren succesvol En we hebben leren leven met de nieuwe risico’s die het leven met corona met zich meebrengen.
Er heerst weer optimisme. We kijken positief naar nieuwe routines en structuren die zijn ontstaan tijdens de pandemie. Duurzaamheid komt weer snel op de agenda al beseft iedereen dat de financiële zakken hiervoor niet al te diep meer zijn. Maar we verduurzamen niet zozeer omdat het goed is voor toekomstige generaties en omdat we dat afgesproken hebben in het klimaatakkoord van Parijs. Wij Nederlanders zijn immers nog steeds slimme, optimistische handelaren. En dus wordt verduurzaming nu voornamelijk gestimuleerd vanuit welbegrepen eigen economisch belang: het is goed voor efficiëntie, verduurzaming is een goede business case.
Fysiek bijeenkomen doen we alleen wanneer dat echt niet anders kan en het waarde toevoegt. We vergaderen minder, bezoeken minder frequent congressen en toprestaurants bezorgen nu thuis, al gaan we nog wel graag naar een feestje (al houden we wel afstand…..). We zoeken hierbij voortdurend naar een balans tussen het nemen van risico’s en van voorzorgsmaatregelen. We hebben de online-samenleving als toegevoegde waarde ontdekt.
Digitalisering en robotisering hebben de afgelopen tijd een vlucht genomen. Van AI in de zorg tot drones in de bouw. De anderhalvemetereconomie heeft dit versneld. Online businessmodellen zijn onmisbaar in elke sector. In winkelstraten vallen gaten. Het middensegment van vertrouwde ketens is weggeslagen en er is een gepolariseerd retail-landschap ontstaan. Dominante spelers, zoals Amazon en Alibaba, blijven en laten zien hoe kansen te pakken in de mondiale economie. Bedrijven slaan allerlei nieuwe en tijdelijke verbanden en allianties om ‘open’ te innoveren. Het aantal ZZP’ers groeit weer en de ‘makers economy’ heeft tractie gekregen.
Maar de ‘vertechnologisering’ zorgt voor maatschappelijke spanningen en kloven, tussen de ‘knows’ en de ‘know nots’, tussen ‘vast en flex’. Niet iedereen blijkt technologisch gezien zelfredzaam te zijn. De ‘revitalisering’ van de economie heeft toch ook de nodige klappen gegeven aan traditionele sectoren en bedrijven die lastiger mee konden gaan in het nieuwe vooruitgangsdenken. Onze klassieke mainports, zoals Schiphol en de Rotterdamse havens, krabbelen met overheidssteun langzaam op al is de internationale concurrentie zeer stevig. De Rotterdamse haven heeft het makkelijker dan Schiphol omdat het vervoer van goederen minder belemmeringen kent dan het vervoer van personen. Ook ruimtelijk ontstaan kloven. Wie kan sub-urbaniseert. In de stad is minder te beleven nu we meer en meer online doen. We zoeken huizen met voldoende ruimte voor een thuiskantoor en -leslokaal, een ‘home gym’ (we hebben namelijk ook meer aandacht voor gezondheid gekregen) en een tuintje voor de kids om in te spelen, die minder naar de speeltuin gaan. Files zijn er nog maar nauwelijks en stations staan er soms verlaten bij.
Van de overheid verwachten we niet zoveel meer. De sterke overheidsrol accepteerden we tijdens het hevigste moment van de pandemie, het bleek een gelegenheidshuwelijk. Inkomenssteun vanuit de overheid was goed om de grote economische noden tijdens de pandemie mee te verlichten, maar grote herverdelings-discussies hebben we niet gevoerd. Uiteindelijk hebben we als individuele consumenten ook lokale ondernemingen gesteund. We vinden het ieders eigen verantwoordelijkheid om bij te blijven. Als ‘individuen samen’, organiseren we veel. Het bijwonen van digitaal gestreamde optredens is geaccepteerd en samen hebben we een digitaal buurthuis. We willen vertrouwen op het gezonde verstand en de onderlinge saamhorigheid van onze medeburgers, met respect voor elkaars individuele vrijheid en privacy.


EEN MOMENT UIT HET LEVEN VAN …ARRID

Arrid (39), zelfstandig ondernemer

Aan de andere kant van de beeldverbinding is het zes uur later, bijna acht uur ‘s avonds. “Hallo Jassica, I mean Hello Jassica… kind of you to tell all about the technology of the trees in Singapore’s Gardens by The Bay. De licht- en geluidshow staat op het punt van beginnen. Jassica vervolgt: “The Gardens is led by a multidisciplinary team of professionals who have been involved in the greening of Singapore…” Kunstmatige bomen vangen zonne-energie op en de stammen zijn bedekt met honderden planten en bloemen. Het is een indrukwekkend gezicht.
Tijdens de crisis ging hij failliet. Nu ziet hij weer mooie kansen. Op allerlei pleinen in Nederland wil hij ook zoiets, in de vorm van een reusachtige tulp, met eromheen zo’n dertig kleine cirkels waarbinnen een individu op de muziek mee kan dansen. Als ik de financiering rondkrijg is het ook een mooi exportproduct, zegt hij tegen zichzelf.


ONDERWIJS

Wat er binnen een paar weken is gebeurd zou voorheen zeker tien jaar hebben geduurd: online-onderwijs. En vooral in het basis- en voortgezet onderwijs. Hoewel het onderwijs min of meer over de ‘digitale schutting’ werd geworpen, hebben we hier veel geleerd van deze ervaring en ook na corona kunnen voortzetten. Vanwege het innovatieve karakter van Nederland zijn de digitale middelen voor online-onderwijs verbeterd. De onderwijskundige en didactische kant komen langzamer vooruit al wordt er wel geëxperimenteerd met ‘micro-credentials’ (i.p.v. een klassiek diploma). Een belangrijke uitzondering is het taalonderwijs. Diverse onderwijsinstellingen hebben in samenwerking met verschillende ambassades in het buitenland het voor elkaar gekregen dat kinderen mondiaal met elkaar kunnen chatten en videobellen, zelfs met kinderen uit tijdzones die ver van ons vandaan liggen.

DIGITALISERING

Een digitale wereld met digitale vaardigheden staat behoorlijk centraal in de samenleving. Slimme start-ups en start-throughs zijn de afgelopen jaren opgestaan om het werken en leren op afstand te verbeteren. De technologie is vooral veranderd naar en gericht op afstandsonderwijs en afstandswerk. Elke woning heeft hiervoor een ‘multimedia-muur’, zeg maar een reuze iPad van 2 bij 2 meter die de fysieke realiteit nabootst. Zelfstandige professionals die voor de crisis hun bedrijf hadden ingericht voor persoonlijke coaching richten zich nu op internationale en interdisciplinaire vergadervaardigheden in een remote wereld.

KLIMAAT, ENERGIETRANSITIE EN MOBILITEIT

Het coronavirus heeft ons bewuster gemaakt van onzekerheden. We doen ons uiterste best maar beseffen dat wij hooguit de klimaatverandering kunnen mitigeren. Het streven naar vermindering van de uitstoot van broeikasgassen is er nog steeds, zij het dat internationale klimaatafspraken disclaimers bevatten voor pandemieën en tijden van economische tegenspoed. Hierdoor is er sprake van een ‘zelfregulerend’ mechanisme: als de economische activiteiten laag zijn, daalt de uitstoot vanzelf. Het handhaven van de dan bereikte status quo van uitstoot vormt de kern van het klimaat- en energiebeleid: economische groei zonder toename van emissies. De richting is goed, maar de snelheid mogelijk te laag. Immers, de anderhalvemetersamenleving zorgt er nu voor dat er relatief meer treinen en vliegtuigen nodig zijn om passagiers te vervoeren.

 

Lees verder: 4x Nederland Normaal

  1. Inleiding & Voorwoord
  2. Scenario 1 – Zakelijk Normaal
  3. Scenario 2 – Zorgvuldig Normaal
  4. Scenario 3 – Zelfstandig Normaal
  5. Scenario 4 – Zelfbewust Normaal
  6. Essays over Nederland Normaal
  7. Nawoord

De toekomst is nooit af en dus zijn scenario’s nooit definitief. De hier beschreven scenario’s zijn versie 1.0 en we nodigen, nee, dagen de lezer uit om de scenario’s niet alleen toe te passen, maar ook te becommentariëren en uit te werken op specifieke thema’s. En dat zo mogelijk met ons te delen. Daarmee worden deze scenario’s wat ze moeten zijn: levende documenten.  

Meer weten, bijdragen?
Mail naar vanderduin@stt.nl, directeur STT