Post-Corona Jaap

Den Haag, 31 juli 2021

Om middernacht begint mijn 36e verjaardag. De hevigheid van het coronajaar ligt inmiddels achter ons en langzaamaan vergeten we de collectieve beperkingen en de nasleep hiervan. Een hand, een knuffel en een kus mogen weer en de kans op besmetting is nihil. Het virus is in Nederland zo goed als verdwenen, maar er zijn landen waar af en toe weer een nieuwe brandhaard voorkomt. Ik ben blij dat het ergste voorbij is en dat mijn familie en ik er zonder kleerscheuren doorheen zijn gekomen.

Oog met tekst 4x Nederland NormaalIk heb mijn verjaardag al jaren niet gevierd, ik vond het nooit zo boeiend. Wie een biertje met me wilde drinken mocht dat komen doen, maar aan uitnodigingen versturen deed ik niet. Dat is dit jaar wel anders. Het is een warme zaterdagavond, ik heb de zeilvereniging aan het Zwarte Pad op Scheveningen afgehuurd en overal waar ik kijk zie ik vrienden, vriendinnen en familie. Praten, lachen en proosten gaat over een aantal uur over in dansen, zingen en knuffelen. Na het opheffen van de beperkingen heeft het even geduurd maar inmiddels durven mensen weer in grotere groepen samen te komen en ze hebben hier zichtbaar behoefte aan. De social distancing heeft ons uiteindelijk dichter bij elkaar gebracht.

Reizen naar andere landen wordt misschien wel nooit meer hetzelfde, ook niet wanneer er een vaccin is. Met het uitdoven van het coronavirus is een ander virus overgebleven, het milieubewustzijnsvirus. Waar ik vroeger voor een appel en een ei de wereld overvloog, een paar goedkope binnenlandse vluchten nam en met stinkende bussen en tuktuks naar mijn eindbestemming reisde, zijn de vakanties in eigen land en vakanties met duurzaam vervoer tegenwoordig populair. De wereld heeft gezien wat het verminderen van onze ecologische voetafdruk doet voor de planeet. Ook in Nederland ontvangen we minder toeristen, maar nu we allemaal ons vakantiegeld in eigen land uitgeven houden we de toeristische sector eigenhandig overeind. Het is even wennen, maar de eerste road trip door Nederland staat op de planning. Vrienden bezoeken. Op de fiets.

Op kantoor is het nog steeds rustiger dan voorheen. De tijden van verplicht thuiswerken hebben ervoor gezorgd dat werkgevers een nieuw inzicht kregen, iedereen kan thuiswerken. In de vergaderkamers hangen computerschermen, wie niet bij een vergadering aanwezig kan zijn belt in. Waar eerder altijd fysieke aanwezigheid werd verwacht van mensen in ondersteunende functies, overlegmomenten bij de directie of gesprekken met de wethouder, heeft het virus ervoor gezorgd dat niet alleen de technologische mogelijkheden zijn verbeterd maar ook dat de werkgevers voordelen zijn gaan zien.

Bedrijven zien de voordelen van minder mensen op kantoor. Minder mensen, minder kantoorruimte, minder kosten. In het pand waar voorheen alleen KPMG zat, zitten nu nog twee andere grote bedrijven. De panden die leeg achterblijven worden omgebouwd naar woningen waarmee de druk op de woningmarkt voor de komende jaren wordt verlicht. Het virus heeft ook op andere manieren zijn sporen nagelaten op de woningmarkt. Huizen staan leeg omdat de bewoners zijn overleden aan Corona. Verpleeghuizen hebben veel ruimte, wie eerder niet in aanmerking kwam voor een plek kan ineens doorschuiven wat leidt tot nog meer beschikbare woningen. De laatste manier is wat positiever, het aantal alleenstaanden in Nederland is gedaald. We zijn herinnerd aan het belang van andere mensen voor ons sociale welzijn en we gaan massaal samenwonen, alleen met een partner of zelfs met meer personen of gezinnen in een woongroep. Ook ik kan nu eindelijk de stap zetten van mijn huurwoninkje naar een koopwoning met een lekker stuk tuin, samen met mijn vriendin uiteraard.

Een jaar geleden ben ik met mijn promotieonderzoek begonnen. Het onderzoek gaat om de vraag hoe steden omgaan met publieke waarden in relatie tot smart city technologie. Zoals we hebben gezien, zet een crisis de boel onder druk en wordt onder druk alles vloeibaar. Drones, videowagens, tracking apps, gezichtsherkenning. Voor de coronacrisis hield ik de toepassing hiervan in Nederlandse steden niet voor mogelijk. Nu weet ik dit niet zo zeker meer en dat is enorm interessant voor mijn onderzoek.

Voorheen bestudeerde ik mijn constructen vooral door het lezen van ‘recente’ literatuur. Daar staat vrij weinig in over wat een goede crisis doet met de bereidheid van de maatschappij om een stukje privacy, of andere waarden, in te leveren voor de belofte van een betere toekomst. Vaak wordt de tweede wereldoorlog genoemd als meest recente crisis waar de coronacrisis mee te vergelijken is. Veel overheidszaken zijn verbeterd na de oorlog, wellicht is dat dit keer niet anders. De coronacrisis heeft een aantal dingen noodzakelijk gemaakt, neem het delen van locatiegegevens door Google aan de EU. Ik vraag me af of we dit in vredestijd goed hadden gevonden, maar nu het er is zou het best nuttig kunnen zijn om andere doelen mee te bereiken.

Toch hoop ik dat de ontwikkeling de andere kant op gaat. Bijna de hele wereld heeft tijdens en na de coronacrisis gezien wat de mogelijkheden zijn van de techreuzen. Ze hebben meer informatie dan ik persoonlijk prettig vind en gezien de discussies op tv en het nieuws ben ik daarin niet alleen.

In de eerste plaats hoop ik dat de gemiddelde techgebruiker zich laat informeren over welke gegevens hij of zij nou eigenlijk afstaat en, wat je daar maar voor terugkrijgt. Smart home applicaties zijn 20 jaar geleden al bedacht, maar zouden in die eerste gedachtenvorming alleen het welzijn van de bewoner stimuleren. Tegenwoordig zijn deze applicaties er maar is het nog maar de vraag of de bewoner er daadwerkelijk profijt van heeft. Volgens mij is het niet voor niets dat mensen die goed op de hoogte zijn van hoe smart applicaties werken er zeer terughoudend mee omgaan.

Terug naar mijn onderzoek. Ik hoop dat de uitkomst over drie jaar is dat steden in toenemende mate terughoudend omgaan met de implementatie van smart city applicaties. Toegegeven, sommige beleidsdoelen zijn net wat minder makkelijk te realiseren maar je geeft je bewoners er wel een stukje vrijheid en onbezorgdheid voor terug.

Jaap Dinkelman, gemeente Den Haag

Lees verder: 4x Nederland Normaal

  1. Inleiding & Voorwoord
  2. Scenario 1 – Zakelijk Normaal
  3. Scenario 2 – Zorgvuldig Normaal
  4. Scenario 3 – Zelfstandig Normaal
  5. Scenario 4 – Zelfbewust Normaal
  6. Essays over Nederland Normaal
  7. Nawoord

De toekomst is nooit af en dus zijn scenario’s nooit definitief. De hier beschreven scenario’s zijn versie 1.0 en we nodigen, nee, dagen de lezer uit om de scenario’s niet alleen toe te passen, maar ook te becommentariëren en uit te werken op specifieke thema’s. En dat zo mogelijk met ons te delen. Daarmee worden deze scenario’s wat ze moeten zijn: levende documenten.  

Meer weten, bijdragen?
Mail naar vanderduin@stt.nl, directeur STT