Patrick van der Duin: ‘Onderzoek naar toekomst zet aan tot actie’

21 juni 2018

‘Toekomstonderzoekers zijn vaak optimistisch van aard. Ze kijken niet naar de toekomst om die slechts te aanschouwen, maar omdat de toekomst inspireert en daarmee aanzet tot handelen en beslissen in het heden. Een toekomst die we kunnen beïnvloeden zal een toekomst zijn waarvan we op zijn minst hopen en ook wel verwachten dat die beter is dan het heden.

De toekomst overkomt ons dan niet meer, zoals dat vroeger wel gebeurde, maar wordt iets waarvoor mensen zich individueel en als groep verantwoordelijk voelen. Mensen hebben vaak geen spijt over wat ze wel gedaan hebben, maar wel over wat ze niet gedaan hebben. Een toekomst die door niets doen over ons heen komt, is een gemiste kans. En hoewel mensen vaak het advies krijgen om zich niet druk te maken over zaken die ze toch niet kunnen bepalen, en daarmee wordt dan vaak de toekomst bedoeld, is de belangrijkste functie van toekomstonderzoek het aanzetten tot actie. En juist een handelingsperspectief creëert optimisme omdat mensen daarmee het gerechtvaardigde gevoel krijgen dat ze het verschil kunnen maken. En wie wordt daar niet blij van?’

Persoonlijke noot

STT-directeur Patrick van der Duin

Met deze persoonlijke noot begint Patrick van der Duin zijn bijdrage aan de bundel ‘Perspectieven op de toekomst’. Deze bundel verscheen ter gelegenheid van de afsluiting van zijn lectoraat bij de Fontys Academy for Creative Industries (ACI) in Tilburg. Patrick was er van 2013 tot en met 2017 lector Futures Research & Trendwatching. In ‘Perspectieven op de toekomst’ staat de vraag ‘Wat doen we over tien jaar?’ min of meer centraal. Van der Duin: ‘Dat is belangrijk, zeker in het onderwijs, waar studenten nu soms worden opgeleid voor beroepen die straks niet meer bestaan.’

Over HBO of universiteit

Universiteiten en hogescholen zijn vanzelfsprekend dè plek waar die opleidingen worden gegeven. Van der Duin: ‘Je ziet nu een trend dat steeds meer studenten na hun middelbare school voor hoger onderwijs doorstromen naar het HBO in plaats van naar een universiteit. Ik denk dat dit in de toekomst alleen maar zal toenemen. HBO’s timmeren ook behoorlijk aan de weg, zij hebben een meer praktische insteek dan universiteiten. Je gaat naar een universiteit als je in de wetenschap wilt blijven werken. Wil je niet promoveren of wil je geen onderzoeksbaan, dan is een HBO-opleiding een prima optie. Als je dan nog verder wilt kun je een universitaire master halen. Ik heb bij de TU Delft gezien, waar ik als universiteit docent werkte, dat de doorstroming van HBO’ers heel succesvol is. Maar het allerbelangrijkste is en blijft dat het onderwijs bij de student en bij zijn ambities past.’

Over samenwerken met STT

Ook STT vist in de ‘HBO-vijver’. Van der Duin: ‘Wij werken in onze projecten niet alleen samen met universiteiten, maar ook met het HBO. Wij werken bij STT heel toepassingsgericht en doen geen uitgebreid fundamenteel onderzoek. Wij willen weten hoe het zit, maar we willen ook weten wat we ermee kunnen. Dan zijn HBO-studenten een interessante doelgroep. Zo namen in een van de laatst georganiseerde workshops van de toekomstverkenning Economie niet alleen studenten van de Erasmus Universiteit deel, maar ook studenten van Fontys uit Eindhoven. Ook betrokken wij HBO’ers bij de recent afgeronde verkenning ‘Altijd bij de les’ over de toekomst van leren. Kunststudenten van de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten gaven in de vorm van kunstwerken hun visie op de toekomst van leren. Deze kunstwerken zijn geëxposeerd tijdens de eindconferentie van dit project in het NEMO in Amsterdam op 7 juni jl.’

Over ‘Perspectieven op de toekomst’

‘Perspectieven op de Toekomst – Toekomst verkennen door Fontys ACI’ onder redactie van Patrick van der Duin, bevat elf bespiegelingen over uiteenlopende onderwerpen als toekomstbewustzijn, trend-  en toekomstonderzoek, transmedia storytelling en de beroepsgroep. De bundel is via deze link te downloaden.