Een constructief gesprek over AI en ethiek is cruciaal

9 april 2020

De toekomstverkenning naar Artificiële Intelligentie (AI) nadert de afrondende fase. Het STT-onderzoek verkent de impact van AI op besluitvorming in de toekomst. Op dit moment is projectleider Rudy van Belkom in de weer met de planvorming voor het slotsymposium waar hij zijn drieluik van AI publicaties zal presenteren. Het eerste deel ‘Duikboten zwemmen niet’ werd goed ontvangen. Mede door die publicatie raakte Rudy betrokken bij diverse AI initiatieven. In Nederland maar ook daarbuiten. Met het tweede deel ‘De computer zegt nee’ bracht Rudy nuance aan in de steeds terugkerende tweestrijd tussen aanhangers van de utopie, en zij die geloven dat we in de toekomst afstevenen op de dystopie. Het werd volgens de projectleider tijd om alternatieve realiteiten te verkennen. Rudy ontwikkelde daarom een ‘scenariotest’ die hij liet invullen door bezoekers van zijn website detoekomstvanai.nl. Voor respondenten is de test een manier om te ontdekken hoe zij de toekomst van AI zien. Voor Rudy een middel om data te verzamelen over alternatieve toekomstscenario’s. In het derde deel van zijn studie richt hij zich namelijk op de vraag wat voor samenleving we met de vele technologische ontwikkelingen willen zijn. Waar willen we eigenlijk met z’n allen naar toe?

Zijn toekomstverkenning leidt Rudy naar samenwerking met NEN en de Nederlandse AI Coalitie. Het is een van de manieren waarop hij zorg draagt voor impact van zijn studie. “Dat waarden een belangrijk uitgangspunt zijn, dat weten we nu wel. In het algemeen zijn we het redelijk eens over het belang van bijvoorbeeld privacy”, zegt Rudy. Maar voor het vertalen van waarden naar de praktijk zijn er straks tools nodig. Tools die gemaakt zijn om waarden in een context toe te kunnen passen. Volgens Rudy praten ethici en technici nogal eens langs elkaar heen. Hij ziet het tot zijn taak om deze twee ‘werelden’ bij elkaar te brengen. Daarvoor ontwikkelt hij nu een discussie-tool.

Rudy van Belkom is een man met een missie:
“Ethici en technici praten nogal eens langs elkaar heen”

 

De Stichting Koninklijk Nederlands Normeninstituut (NEN) heeft een rol in de ontwikkelingen rondom de discussie-tool. De eerste stap richting AI-wetgeving is namelijk het vaststellen van normen voor AI. Die normbepaling moet binnen specifieke contexten plaats gaan vinden, zo vertelt de projectleider. Nu wordt vaak gesuggereerd dat je waarden vooraf in een systeem kunt programmeren, maar daarvoor is de praktijk te contextafhankelijk. Rudy: “De tool die ik ontwikkel zorgt dat het gesprek over AI en ethiek constructiever wordt”. Samenwerking met NEN maakt dat het gebruik van deze tool wordt gestimuleerd. Ook nadat Rudy’s toekomstverkenning is afgerond: “ik hoop op een doorlopende impact. Het NEN pakt het verder op en draagt het uit.”

In het afgelopen jaar is Rudy in het kader van zijn studie actief betrokken geraakt bij diverse organisaties die zich bezighouden met kunstmatige intelligentie. Ook publiceerden landelijke dagbladen zijn opiniestukken en columns. Op de vraag of we hieruit kunnen concluderen dat het werk van de toekomstverkenner van belang is, heeft Rudy een duidelijk antwoord. “Wij werken als toekomstverkenners onafhankelijk en hebben geen belangen. Dat geeft ons een belangrijke rol in het debat en die moeten we dan ook vervullen”. Rudy wil dus niet alleen schrijven, maar ziet het tot zijn taak om actief kennis uit te dragen en te verspreiden. De kans is groot dat de slotpresentatie van zijn onderzoek in digitale vorm plaatsvindt, gezien de situatie rondom het Coronavirus. Een online bijeenkomst leent zich prima voor een klassiek symposium. Met interessante sprekers om lekker rustig naar te luisteren. Geen interactieve energizers. Liever aandacht voor de inhoud. “Ik vind dat ik iets te vertellen heb, ik heb een nieuwe boodschap”. Het is een man met een mening. Of misschien beter: a man on a mission.

Lees stukken van Rudy van Belkom hier, hier of hier. Of bezoek detoekomstvanai.nl om meer te weten te komen over de toekomstverkenning naar AI.

 

Photo by Clark Van Der Beken on Unsplash